100 lat Pomnika Wdzięczności – historia regionu w edukacji młodego pokolenia
20 maja 2026 roku w sali kinowej Nadnoteckiego Centrum Kultury w Wieleniu odbyło się spotkanie autorskie poświęcone publikacji historycznej pt. „Między niepodległością a wdzięcznością – społeczeństwo Ziemi Wieleńskiej w walce o wolność i w kultywowaniu pamięci po jej odzyskaniu”, autorstwa wieleńskich historyków Eugeniusza Formy oraz Roberta Grzebyty. Uczestniczyli w nim uczniowie Zespołu Szkół w Wieleniu, Szkoły Podstawowej nr 1 im. Kazimierza Wielkiego w Wieleniu oraz Szkoły Podstawowej nr 2 im. Jana Pawła II w Wieleniu.
Celem wydarzenia było przybliżenie młodzieży historii Ziemi Wieleńskiej, rozwijanie świadomości regionalnej oraz budowanie poczucia tożsamości narodowej opartej na znajomości dziejów własnego regionu. Spotkanie miało również zwrócić uwagę na znaczenie pamięci historycznej oraz rolę lokalnej społeczności w pielęgnowaniu tradycji i dziedzictwa kulturowego.
Podczas prelekcji autorzy opowiedzieli o działalności mieszkańców Ziemi Wieleńskiej i całych pokoleń Wielkopolan w okresie zaboru pruskiego. Przybliżyli działania podejmowane w celu zachowania polskości, języka ojczystego, kultury oraz narodowej tożsamości. Szczególne miejsce w spotkaniu zajęły wydarzenia związane z kształtowaniem granic II Rzeczypospolitej oraz trudne losy mieszkańców regionu w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości.
Istotnym elementem prelekcji była historia Pomnika Wdzięczności Ziemi Wieleńskiej, ufundowanego i poświęconego w 1926 roku jako symbol pamięci, patriotyzmu oraz wdzięczności mieszkańców regionu za odzyskaną wolność. Autorzy podkreślili, że inspiracją do napisania publikacji stała się przypadająca w tym roku 100. rocznica powstania monumentu. Książka przedstawia historię pomnika na tle wydarzeń społecznych, politycznych i wojennych, które na przestrzeni lat wpływały na losy mieszkańców Ziemi Wieleńskiej.
Premiera publikacji odbyła się 2 maja 2026 roku podczas Gminnych Obchodów Świąt Majowych. Spotkanie autorskie stanowiło kontynuację działań edukacyjnych i popularyzujących historię regionu, skierowanych przede wszystkim do młodego pokolenia.
Po zakończeniu wystąpień autorów uczniowie udali się do holu Mediateki, gdzie Pan Marek Doczekalski zaprezentował wystawę poświęconą historii budowy Pomnika Wdzięczności Ziemi Wieleńskiej. Obecni mieli również okazję zapoznać się z treścią okolicznościowej Jednodniówki wydanej z okazji jubileuszu 100-lecia pomnika. Publikacja nawiązuje do historycznego wydawnictwa z 1930 roku, przygotowanego dla upamiętnienia 10. rocznicy odzyskania wolności przez Ziemię Wieleńską, która w 1920 roku została włączona do granic odradzającej się Rzeczypospolitej Polskiej.
Spotkanie stało się wartościową lekcją historii lokalnej, łączącą edukację historyczną z kształtowaniem postaw patriotycznych i obywatelskich. Dla uczniów była to wyjątkowa okazja do by dostrzec zaangażowanie swoich przodków w działania na rzecz wolności i zachowania narodowej tożsamości, a także zrozumieć, jak ważną rolę odgrywa pamięć historyczna w budowaniu więzi z Małą Ojczyzną.
Katarzyna Tecław – nauczycielka ZS Wieleń
